Šta je ultrazvuk srca (ehokardiogram, eho srca)?
Ultrazvuk srca (ehokardiogram, EHO srca ili ehokardiografija) je potpuno bezbolna i neinvazivna metoda kojom se proverava struktura i funkcija srca, kao i stanje i funkcija okolnih krvnih sudova.
Ultrazvučni test srca nema štetnih dejstava niti negativnih posledica i može da se primenjuje čak i kod dece najmlađeg uzrasta.
Ko obavlja EHO srca?
Ultrazvučni pregled srca se obično izvodi u medicinskoj ustanovi ili specijalističkoj ordinaciji od strane lekara koji su specijalizovani za ultrazvučnu dijagnostiku. To može da bude lekar opšte prakse, specijalista interne medicine, radiolog ili kardiolog subspecijalista interne medicine.
Bolesti i faktori rizika
Saznajte koje su bolesti i faktori rizika kod kojih se preporučuje preventivni pregled UZ srca.
Simptomi
Simptomi – kada treba uraditi ultrazvuk srca?
Ultrazvuk srca treba da se uzme u obzir i obavi kada se pojave neki od ovih simptoma ili indikacija:
- Kod brzog umaranja i osećaja nepravilnog rada srca (aritmija srca)
- Kod prisustva šuma na srcu, posebno ako se šum pogoršava ili ukoliko je prvi put dijagnostikovan
- Kod osoba sa dijagnozom hipertenzije, što je faktor rizika za pojavu srčanih bolesti
- Nakon preležanog srčanog infarkta radi procene pokretljivosti zidova srca i snage srčane pumpe
- Kod sumnje na infekcije srčanog mišića ili srčane ovojnice, koje mogu da budu uzrokovane virusima poput korona virusa
- U starijem dobu, posebno ako postoje pridružene bolesti poput povišenog krvnog pritiska, što može da izazove tegobe poput bola u grudima, zamaranja ili nepravilnog rada srca
- Kao deo preoperativne pripreme, posebno za operacije srca i srčanih arterija
- Kod onkoloških pacijenata koji primaju radioterapiju i hemoterapiju radi praćenja stanja srčanog mišića
- Tokom trudnoće radi otkrivanja urođenih srčanih mana ploda
- Za otkrivanje proširenja aorte i rizika od rupture aneurizme
- Kod sportista radi praćenja promena na srcu koje mogu da budu posledica treninga
- Radi praćenja razvoja srčanih bolesti i efekata terapije
Rizici
Koje bolesti i poremećaji mogu da se otkriju ehosonografijom srca?
Neke od bolesti i poremećaja rada srca koji mogu da se otkriju ultrazvučnim pregledom srca su:
- Kongenitalno oboljenje srca (urođena srčana mana)
- Kardiomiopatija
- Perikarditis
- Bolest srčanih zalistaka
- Srčana slabost (srčana insuficijencija)
- Aneurizma
- Endokarditis
- Infarkt miokarda (srčani udar)
- Ateroskleroza
- Tumori srca
- Perikardni izliv
- Plućna hipertenzija
Faktori rizika kod kojih se preporučuje ultrazvučni pregled srca
Ovi faktori rizika predstavljaju važne pokazatelje koji mogu da doprinesu razvoju srčanih oboljenja. Redovno praćenje i procena ovih faktora rizika ehokardiografijom srca može da pomogne u ranom otkrivanju i sprečavanju razvoja bolesti i poremećaja srca.
Faktori rizika za razvoj kardiovaskularnih bolesti i poremećaja rada srca:
- Porodična istorija kardiovaskularnih bolesti
- Visok krvni pritisak
- Visok holesterol
- Dijabetes
- Gojaznost
- Sedentarni način života
- Stres
- Nedostatak fizičke aktivnosti
- Prekomerna konzumacija alkohola
- Pušenje duvana
- Nepravilna ishrana bogata masnom i prerađenom hranom
- Prethodni srčani problemi ili operacije
Procedura
Ultrazvuk srca – procedura
Tipovi ultrazvuka srca
Postoji više tipova ehokardiografije kao što su:
- Transtorakalni eho srca
- Transezofagealna ehokardiografija
- Doppler ehokardiogram
- Stres ehokardiogram (stres eho)
- Fetalna ehokardiografija
U zavisnosti od simptoma pacijenta i informacija koje su lekaru potrebne radi postavljanja dijagnoze, biće korišćena i određena vrsta ultrazvuka. Najčešći tip ultrazvuka srca koji se obavlja je transtorakalni utrazvuk srca.
Priprema
Priprema za ultrazvuk srca
Prilikom zakazivanja ultrazvuka srca, kod medicinskog osoblja se obavestite o proceduri i da li je potrebna neka posebna priprema.
U većini slučajeva, ne postoji posebna priprema za ovaj pregled srca niti restrikcije u jelu i piću. Ukoliko imate neku redovnu terapiju, slobodno je uzmite u za to predviđeno vreme, osim ako vam doktor nije naznačio drugačije.
Na osnovu vašeg zdravstvenog stanja i vrste ultrazvuka koji se izvodi, lekar može da da neke dodatne instrukcije ukoliko je potrebno.
Na pregled sa sobom ponesite postojeću medicinsku dokumentaciju, kao što su nedavni ili relevantni rezultati testova i laboratorijske analize, kao i spisak vaših redovnih lekova, ukoliko ih koristite.
Kada dolazite na UZ pregled srca, obucite se uredno i izaberite laganu i jednostavnu odeću i obuću kako biste olakšali proces pripreme za pregled.
Tok pregleda
Kako izgleda ultrazvučni pregled srca i šta da očekujete na pregledu?
Na samom početku pregleda, lekar će vam postaviti neka osnovna pitanja o simptomim i tegobama koje osećate, porodičnoj istoriji bolesti i koji su razlozi zbog kojih radite test.
Ukoliko imate neku prethodnu medicinsku dokumentaciju, dajte je lekaru kako bi se bolje upoznao sa vašim stanjem.
Obavestite lekara i o svim lekovima koje uzimate, uključujući vašu redovnu terapiju i suplemente (ukoliko ih koristite). Takođe, važno je da obavestite lekara ukoliko imate ugrađen pejsmejker ili neki drugi medicinski uređaj, jer to može da utiče na samu proceduru i rezultate pregleda.
Nakon toga lekar će vas ukratko uputiti u sam način izvođenja pregleda.
Lekar će vas zamoliti da se popnete na sto za pregled i legnete na leđa ili da se okrenete na levi bok sa levom rukom savijenom ispod glave, dok desna ruka treba da bude opuštena na desnom boku. Lekar će onda postaviti ultrazvučnu sondu namazanu gelom na određena područja grudnog koša. Gel se koristi kako bi se olakšalo provođenje ultrazvučnih talasa kroz kožu i omogućilo jasno snimanje srčanih struktura na ekranu aparata. Gel je hladan te stavljanje gela na kožu može da proizvede kratkotrajnu i zanemarljivu nelagodnost.
Nakon toga lekar će vas ukratko uputiti u sam način izvođenja pregleda.
Lakar će vas zamoliti da se popnete na sto za pregled i legnete na leđa ili da se okrenete na levi bok sa levom rukom savijenom ispod glave, dok desna ruka treba da bude opuštena na desnom boku. Lekar će onda postaviti ultrazvučnu sondu namazanu gelom na određena područja grudnog koša. Gel se koristi kako bi se olakšalo provođenje ultrazvučnih talasa kroz kožu i omogućilo jasno snimanje srčanih struktura na ekranu aparata. Gel je hladan te stavljanje gela na kožu može da proizvede kratkotrajnu i zanemarljivu nelagodnost.
Lekar će pažljivo pomerati sondu i pratiti slike srca koje se prikazuju na ekranu, praveći procene veličine i funkcije srčanih komora, kao i eventualnih abnormalnosti.
Pregled ultrazvuka srca obično traje oko pola sata, a ponekad može da traje kraće ili duže. Dužina pregleda zavisi od potrebnih merenja i samog stanja pacijenta. Tokom pregleda, važno je da ostanete mirni i tihi kako bi se osigurao što bolji kvalitet slika i podataka.
Nakon završenog pregleda, doktor će vam dati ubrus kako biste obrisali ultrazvučni gel.
Posle ultrazvučnog pregleda, možete odmah da se vratite svojim redovnim aktivnostima, osim ako vam lekar nije preporučio suprotno.
Dijagnoza
Postavljanje dijagnoze, terapija i lečenje nakon ultrazvuka srca
Nakon pregleda, ultrazvučni nalaz srca je odmah gotov. Lekar će protumačiti rezultate testa i reći vam više o dobijenom nalazu srca. Na osnovu rezultata, lekar će vam preporučiti odgovarajuću terapiju. Ukoliko postoji sumnja na neki potencijalni problem, doktor može da vam preporuči dodatne testove i preglede radi potvrde ili isključivanja dijagnoze. Ukoliko je UZ nalaz srca u redu, neće vam biti potrebni nikakvi dodatni testovi.
Da li je pregled srca ultrazvukom rizičan?
Standardni ultrazvuk srca je neinvazivna dijagnostička metoda. To je jednostavan, bezbolan i bezbedan postupak.
Kontraindikacije za ultrazvuk srca
Ukoliko imate ugrađen pejsmejker ili neki drugi medicinski uređaj, obavestite lekara, jer to može da utiče na samu proceduru i rezultate pregleda.
Važnost pregleda
Zašto je ultrazvuk srca važan?
EHO srca je ključna dijagnostička metoda u proceni različitih srčanih oboljenja i postala je neizostavan deo različitih rutinskih pregleda, posebno za osobe sa genetskom predispozicijom za kardiovaskularne bolesti.
Ova neinvazivna procedura često se koristi i kao deo pripreme za operativne zahvate, kako bi se utvrdila sposobnost pacijenta da podnese planiranu intervenciju.
Takođe, ultrazvuk srca može da bude od vitalnog značaja u prenatalnoj dijagnostici, omogućavajući rano otkrivanje urođenih srčanih mana ploda kada se pregled radi trudnicama.
Onkološki pacijenti takođe mogu da imaju koristi od ovog pregleda, posebno tokom procene uticaja terapije na srčane funkcije.
Redovni preventivni ultrazvučni pregled srca se preporučuju bar jednom godišnje kako bi se osiguralo da srce ostaje zdravo.